NGỮ VĂN LAB

Update: 1/10/2018

MỤC LỤC:

Trang 1: Đọc hiểu chung (thể loại, nhân vật, tóm tắt)

Nhân vật Thạch Sanh.

Trang 2: Nhân vật Lí Thông.

Chi tiết thần kì

Về cách kết thúc truyện.

Trang 3: Luyện tập.

Trang 4: Đáp án.

I. ĐỌC HIỂU CHUNG:

1. Thể loại: truyện cổ tích thần kì

2. Nhân vật:

– Nhân vật chính: Thạch Sanh

– Nhân vật phụ: mẹ con Lí Thông, vua, công chúa, con trai vua Thủy tề, chằn tinh, đại bàng, liên quân 18 nước.

3. Tóm tắt:

– Thạch Sanh vốn là thái tử con Ngọc Hoàng được phái xuống làm con vợ chồng người nông dân nghèo khổ nhưng tốt bụng. Chàng sớm mồ côi cha mẹ, sống lủi thủi dưới gốc đa, hái củi kiếm sống qua ngày.

– Lí Thông – một người hàng rượu thấy Thạch Sanh khoẻ mạnh bèn giả vờ kết nghĩa anh em để lợi dụng. Đúng dịp Lí Thông đến lượt phải vào đền cho chằn tinh ăn thịt, hắn bèn lừa Thạch Sanh đến nộp mạng thay mình. Thạch Sanh giết chết chằn tinh nhưng bị Lí Thông cướp công.

– Nhà vua có công chúa đến tuổi kén chồng. Trong ngày hội lớn, công chúa bị đại bàng khổng lồ quắp đi. Thạch Sanh giết đại bàng, cứu được công chúa nhưng bị Lí Thông lấp hang hãm hại. Dưới hang, Thạch Sanh cứu thái tử con vua Thuỷ Tề. Được vua Thuỷ Tề khoản đãi rất hậu, tặng nhiều vàng bạc nhưng chàng chỉ xin cây đàn thần rồi lại trở về gốc đa.

– Từ khi được cứu về, công chúa không cười không nói. Hồn chằn tinh và đại bàng trả thù, vu vạ cho Thạch Sanh khiến chàng bị nhốt vào ngục. Chàng đánh đàn, công chúa nghe thấy liền khỏi câm. Từ đó, Thạch Sanh được giải oan, còn mẹ con Lí Thông thì bị trời hoá kiếp thành bọ hung.

– Thạch Sanh được nhà vua gả công chúa cho. Các nước chư hầu tức giận đem quân sang đánh. Thạch Sanh lại lấy đàn ra gảy khiến quân địch quy hàng. Ăn không hết niêu cơm nhỏ của Thạch Sanh, quân sĩ mười tám nước kính phục rồi rút hết về. Nhà vua nhường ngôi báu cho Thạch Sanh.

II. ĐỌC HIỂU CHI TIẾT

1. Nhân vật Thạch Sanh.

a. Xuất thân:

– Bình thường:

+ Con một gia đình nông dân

+ Thuộc kiểu người mồ côi – tiêu biểu cho một hạng người khốn khổ trong xã hội.

+ Sống nghèo khổ bằng nghề kiếm củi

– Khác thường:

+ Thái tử đầu thai

+ Mẹ mang thai nhiều năm mới sinh

+ Được thần dạy võ và phép thần

Những nhân vật chính của truyện cổ tích thường được xây dựng trên sự thống nhất giữa những nét bình thường với những nét khác thường. Những nét bình thường giúp cho nhân dân cảm thấy nhân vật của truyện thật gần gũi với họ. Những nét khác thường của nhân vật lại thu hút sự chú ý của người kể, tạo nên niềm thích thú khiến họ “tò mò” muốn theo dõi đến cùng số phận của các nhân vật – nơi họ gửi gắm tất cả tình cảm yêu ghét, những ước mơ, những buồn vui trong cuộc đời.

* Những nét bình thường:

– Cha mẹ của Thạch Sanh là những người lao động nghèo khổ, sống bằng nghề kiếm củi đổi gạo nuôi thân. Họ là những người hiền lành, tốt bụng, thường giúp đỡ mọi người, mặc dù chính mình cũng nghèo.

– Khi mới ra đời, chàng đã mồ côi bố. Khi vừa khôn lớn thì mẹ lại chết. Thạch Sanh là một nhân vật thuộc kiểu “người mồ côi” – tiêu biểu cho một hạng người khốn khổ nhất trong cuộc đời.

– Lớn lên trong cảnh mồ côi cả cha lẫn mẹ, Thạch Sanh sống vừa thiếu thốn tình cảm, vừa thiếu thốn cả về vật chất (lủi thủi trong túp lều cũ dưới gốc đa, cả gia tài chỉ có chiếc búa).

Những nét bình thường ấy gợi lên ở người nghe, người đọc một cảm giác ấm cúng, gần gũi và một niềm xót xa, thương cảm. Đó là một phần của cái tâm lí, tâm thế mà truyện cổ tích rất cần tạo nên nơi người nghe kể chuyện cổ tích – tạo nên ngay từ lúc mở đầu truyện.

* Những nét khác thường:

– Tuy vẫn do một bà mẹ nghèo dưới trần thế sinh ra nhưng Thạch Sanh lại chính là Thái tử trên trời, do Ngọc Hoàng sai xuống đầu thai.

– Thời gian bà mẹ mang thai dài khác thường (dài đến mấy năm).

– Vừa đến tuổi trưởng thành, Thạch Sanh đã biết dùng búa (chiếc búa bình thường do cha để lại) thì lại được thiên thần dạy võ nghệ và các phép thần thông.

Truyện lôi cuốn người nghe, tạo nên tâm lí háo hức chờ theo dõi một số phận tưởng như bình thường mà lại đầy sự khác thường. Những nét bình thường trộn lẫn những nốt khác thường như thế được xây dựng xuất phát từ quan niệm của nhân dân cho rằng chính những con người bình thường lại có phẩm chất khác thường, lập nên những chiến công khác thường, kì lạ.

b. Những thử thách và chiến công:

Những trở ngại càng về sau càng gay gắt hơn, và do vậy, những thử thách mà nhân vật lí tưởng trải qua cũng ngày càng khó khăn. Nhưng cũng vì thế những chiến thắng của nhân vật sau mỗi lần vượt qua thử thách – cũng ngày càng cao hơn. Đó cũng là quá trình nhân vật chính trở thành nhân vật lí tưởng. Trong quá trình ấy, nhân vật luôn được sự trợ thủ của các phương tiện thần kì.

c. Những phẩm chất mà Thạch Sanh bộc lộ qua các chiến công thử thách:

–  Sự thật thà, chất phác (dễ dàng tin lời Lí Thông)

– Lòng thương người, sẵn sàng quên mình vì người khác (Xả thân cứu công chúa và con vua Thủy Tề)

–  Lòng dũng cảm phi thường và tài năng khác thường.

–  Lòng nhân đạo, khoan dung (tha tội chết cho mẹ con Lý Thông, chọn con đường chiến thắng các nước chư hầu bằng phương pháp hòa bình, lại chinh phục họ bằng bữa cơm khoan dung).

=> Nhân dân Việt Nam yêu mến Thạch Sanh, thích kể và nghe kế chuyện về Thạch Sanh chính là do họ ngưỡng mộ phẩm chất và tài năng của chàng. Họ coi đó là những phẩm chất và tài năng lí tưởng mà họ mơ ước. Thạch Sanh hội tụ những phẩm chất và những nét tính cách tiêu biểu cho nhân dân lao động Việt Nam.

(tiếp trang sau)